Przejdź do treści

Kurczak pieczony po polsku

Cały kurczak natarty solą, pieprzem, słodką papryką, czosnkiem i majerankiem, pieczony w brytfannie i polewany własnym tłuszczem, z nadzieniem z bułki i wątróbki do wyboru. Z tym, jak go upiec krok po kroku, jak sprawdzić termometrem, czy jest gotowy, i jakiego kurczaka kupić za granicą.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Cały pieczony kurczak ze złotobrązową skórką w czarnej emaliowanej brytfannie, w piekarniku

Historia przepisu

Pieczony kurczak to dziś typowy obiad na wolny dzień: redakcja Smakera pisze, że kurczak pieczony w całości „często gości na naszych stołach, zwłaszcza w dni wolne od pracy”, a Kwestia Smaku zalicza swoje przepisy na całego kurczaka do kategorii „Obiad na niedzielę”. Dawniej pieczono go inaczej. Lucyna Ćwierczakiewiczowa pisała w „365 obiadach za 5 złotych” z 1871 roku, że każdy drób oprócz gęsi „powinien być pieczony koniecznie na rożnie; w piecu pieczony jest łykowaty i suchy”. Kurczęta polewała w czasie pieczenia młodym masłem, przed podaniem posypywała bułką tartą i nadziewała bułką tartą z surowym masłem i siekaną zieloną pietruszką. „Kucharka litewska” z 1913 roku nadziewa je utłuczonymi sucharkami z masłem i pietruszką albo koprem i piecze „na rożnie, lub w piecu”, najpierw na dużym ogniu, potem na lekkim.

Elżbieta Kiewnarska w książce „Drób, sposoby przyrządzania” z 1929 roku nazywa kurczęta najczęściej jadanym drobiem, „szczególniej po wsiach i w małych miasteczkach”, latem bardzo tanim. Narzekała, że kucharki często je wysuszają. Uważała, że w zwykłym piecyku upieką się dobrze, jeśli najpierw zrumieni się je na niewielkiej ilości tłuszczu i potem piecze wolno, polewając tym tłuszczem, ale nie wodą, bo skórka „rozmoknie i straci kruchość, stanowiącą jej największą zaletę”. Mniejsze kurczęta piekło się zwykle nadziane farszem z masła, koperku, pietruszki, jajka i tartej bułki, także pod skórą na piersi, żeby nie wyschły. Podawała je z zieloną sałatą ze śmietaną, kompotem albo smażonymi borówkami.

Na Smakerze kurczak nadziany bułką, wątróbką i dużą ilością natki występuje jako „kurczak po polsku”. Osoba, która go tam dodała, podaje, że to stary, przedwojenny przepis Marii Monatowej. Nie udało się tego sprawdzić w książce Monatowej, więc nie wiadomo na pewno, skąd pochodzi. Natarcie z papryką, czosnkiem i majerankiem to zwyczaj współczesnych domowych przepisów: słodką paprykę dają Ania Gotuje, Smaker i lokalny portal z Żyrardowa, czosnek Smaker i portal z Żyrardowa, a majeranek portal z Żyrardowa i przepis na „kurczaka po polsku”. W przytoczonych starych książkach kucharskich kurczaka nacierało się tylko solą i smarowało masłem. Od kiedy dodaje się paprykę i majeranek, źródła nie mówią. Na Liście Produktów Tradycyjnych nie znaleźliśmy wpisu o pieczonym kurczaku, nie znaleźliśmy też unijnej nazwy chronionej.

Składniki

Kurczak

  • 1 szt. kurczak (1,6–2 kg, przepis jest liczony na około 1,8 kg)
    Za granicą: USA: whole chicken, broiler-fryer, około 3½–4½ lb; Wielka Brytania: whole chicken; Niemcy: ganzes Hähnchen

Natarcie

  • 2 łyżeczki sól (Ania Gotuje daje 1 łyżkę na kurczaka 1,7 kg)
  • ½ łyżeczki (2,5 ml) pieprz czarny mielony
  • 2 łyżeczki (10 ml) papryka słodka w proszku (nie wędzona)
    Za granicą: USA, Wielka Brytania: sweet paprika, Hungarian sweet paprika; Niemcy: Paprika edelsüß
  • 2 łyżeczki (10 ml) majeranek suszony (przepis z Żyrardowa daje 1 łyżkę)
    Za granicą: USA, Wielka Brytania: dried marjoram; Niemcy: Majoran, getrocknet
  • 3 ząbki czosnek (przeciśnięty przez praskę)
  • 2 łyżki (30 ml) olej albo roztopione masło

Nadzienie z bułki i wątróbki (niekoniecznie)

  • 100 g wątróbki drobiowe (2 sztuki)
    Za granicą: USA, Wielka Brytania: chicken livers; Niemcy: Hähnchenleber
  • 1 łyżeczka (5 ml) masło (do krótkiego obsmażenia wątróbki)
  • 1 szt. bułka pszenna (czerstwa)
    Za granicą: USA, Wielka Brytania: stale white bread roll; Niemcy: Brötchen vom Vortag
  • mleko (tyle, żeby namoczyć bułkę)
  • 2 plastry szynka
  • 1 szt. jajko (żółtko i białko osobno)
  • 1 łyżka (ok. 7 g) bułka tarta
  • 100 g masło (miękkie)
  • 1 pęczek natka pietruszki (drobno posiekana)
  • sól i pieprz (do smaku)

Do pieczenia i sosu

  • 3 łyżki (45 ml) woda (parę łyżek na dno brytfanny)
  • bulion albo woda (kilka łyżek do sosu)

Przygotowanie krok po kroku

  1. Wymieszaj w miseczce sól, pieprz, słodką paprykę, majeranek i przeciśnięty czosnek z olejem albo roztopionym masłem na gęstą pastę.

    Krok 1
  2. Kurczaka nie płucz: osusz go dokładnie ręcznikiem papierowym z zewnątrz i w środku. Natrzyj go pastą z każdej strony i w środku. Trochę pasty wsuń palcami pod skórę na piersi. Przykryj i wstaw do lodówki na 2–3 godziny.

  3. Godzinę przed pieczeniem wyjmij kurczaka z lodówki. Nagrzej piekarnik do 180°C (350°F).

  4. Jeśli robisz nadzienie, przygotuj je teraz, tuż przed pieczeniem. Wątróbki obsmaż krótko na łyżeczce masła, aż w środku przestaną być surowe, i przestudź. Bułkę namocz w zimnym mleku i dobrze odciśnij. Wątróbki, szynkę i bułkę zmiel w maszynce albo posiekaj bardzo drobno. Dodaj żółtko, bułkę tartą, miękkie masło i posiekaną natkę, dopraw solą i pieprzem. Białko ubij ze szczyptą soli na sztywną pianę i delikatnie wmieszaj do masy.

  5. Nadziej kurczaka od razu, luźno, nie upychając, i zszyj otwór nitką albo zepnij wykałaczkami. Możesz też upiec nadzienie osobno, w małym naczyniu wysmarowanym masłem, obok kurczaka. Zwiąż nogi kurczaka sznurkiem, a skrzydełka podwiń pod spód.

  6. Ułóż kurczaka piersią do góry w brytfannie albo na ruszcie nad brytfanną i wlej na dno parę łyżek wody. Piecz w 180°C (350°F) około 1 godziny 30 minut–1 godziny 45 minut, a nadzianego o 15–30 minut dłużej. Co 20 minut polewaj kurczaka tłuszczem i sosem z brytfanny, nigdy wodą.

    Krok 6
  7. Jeśli skórka rumieni się za szybko, przykryj kurczaka luźno folią i zmniejsz trochę temperaturę. Jeśli pod koniec jest jeszcze blada, zdejmij folię i piecz dalej bez przykrycia.

    Krok 7
  8. Sprawdź termometrem, czy w najgrubszym miejscu piersi i w środku uda jest 74°C (165°F). W nadzianym kurczaku zmierz też środek nadzienia: tam również ma być 74°C (165°F). Jeśli nie, piecz dalej i mierz co 10 minut.

  9. Wyjmij kurczaka na deskę i odstaw na 10 minut. Wyjmij nadzienie, a kurczaka podziel na połówki, ćwiartki albo mniejsze porcje.

  10. Z brytfanny odlej nadmiar tłuszczu, wlej kilka łyżek bulionu albo wody, zagotuj, zeskrob przypieczone resztki i przecedź sos przez sitko. Podawaj kurczaka z sosem, nadzieniem, ziemniakami i surówką.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.