Przejdź do treści

Kotlety pożarskie

Delikatne siekane kotlety z kurczaka z dużą ilością masła i namoczoną bułką, obtoczone w drobnych kostkach pieczywa, krótko smażone i dopiekane w piekarniku. Z tym, czym różnią się od zwykłych mielonych i skąd wzięła się ich nazwa.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Kotlet pożarski w chrupiącej panierce z puree ziemniaczanym, sosem grzybowym i plasterkami ogórka

Historia przepisu

Kotlety pożarskie przyszły do Polski z kuchni rosyjskiej. Nazwę wiąże się z rodziną Pożarskich, która na początku XIX wieku prowadziła gospodę w Torżku, miasteczku na trakcie między Moskwą a Petersburgiem, gdzie podróżni zmieniali konie. Pewne jest, że kotlety podawano tam już w 1826 roku: Aleksander Puszkin radził wtedy w rymowanym liście do przyjaciela, Siergieja Sobolewskiego, żeby zjadł obiad „u Pożarskiego w Torżku” i skosztował smażonych kotletów, „właśnie kotletów”. Z czego je robiono, list nie mówi. Rosyjscy historycy kuchni piszą, że najpierw były z wołowiny albo cielęciny, a wersja z kury pojawiła się zapewne w latach 30. i 40. XIX wieku, gdy gospodę przejęła córka właściciela, Daria Pożarska.

Wokół tych kotletów narosło wiele legend i nie wiadomo na pewno, która jest prawdziwa. Według najpopularniejszej car Mikołaj I zatrzymał się w Torżku i zamówił kotlety cielęce, a gdy cielęciny zabrakło, gospodyni zrobiła je z drobiu. Car miał być zachwycony i kazać włączyć danie do dworskiego menu. Teofil Gautier pisał, że przepis podarował gospodyni ubogi Francuz, który nie miał czym zapłacić za nocleg. Elżbieta Kiewnarska w książkach z 1929 roku przypisuje wynalazek ubogiej wdowie Pożarskiej z przydrożnej stacji pocztowej, która zamiast mięsa miała pod dostatkiem tanich jarząbków, ale raz umieszcza ją na trakcie, a raz w Kołpinie pod Petersburgiem. Inni łączyli nazwę z księciem Dymitrem Pożarskim albo z kucharzem Carême'em; rosyjscy badacze uznają związek z księciem za mit.

W polskich książkach kucharskich kotlety pożarskie są od dawna. Według „Leksykonu sztuki kulinarnej” Macieja E. Halbańskiego już anonimowa „Wydoskonalona kucharka” z 1847 roku radziła robić je z jarząbka i kurczęcia z jajkiem i gałką muszkatołową, a Lucyna Ćwierczakiewiczowa pisała, że w warszawskich restauracjach robi się je z resztek drobiu zmieszanych z cielęciną. Marta Norkowska w „Najnowszej kuchni” z 1903 roku podaje przepis bardzo bliski dzisiejszemu: drobno usiekana pierś z kury, dwie bułki namoczone w mleku, łyżka świeżego masła i sól, podłużne kotleciki w jajku i bułce, smażone na maśle i dopiekane trzy minuty w piecu. Dodaje, że „to są prawdziwe kotlety pożarskie, jakie podają w restauracyach pierwszorzędnych”, a z cielęciną wyjdą taniej, „ale już nie będą tak delikatne”.

Składniki

Masa (8 małych kotletów)

  • 500 g pierś z kurczaka (bez skóry; albo pół na pół z mięsem z udek bez skóry, albo z cielęciną)
    Za granicą: USA i Kanada: boneless skinless chicken breast (albo thighs); Wielka Brytania: chicken breast fillets; Niemcy: Hähnchenbrustfilet
  • 1 szt. czerstwa kajzerka
    Za granicą: USA: Kaiser roll albo biała bułka; Wielka Brytania: white bread roll; Niemcy: Brötchen albo Semmel
  • 100 ml mleko (do namoczenia bułki)
  • 60 g zimne masło (prosto z lodówki, do starcia na tarce)
    Za granicą: unsalted butter; Niemcy: Süßrahmbutter
  • 2 łyżki (30 ml) śmietanka 30% (opcjonalnie, dla delikatniejszej masy)
    Za granicą: USA: heavy cream; Wielka Brytania: double cream; Niemcy: Schlagsahne
  • ½ łyżeczki (ok. 3 g) sól
  • biały pieprz (szczypta)
  • gałka muszkatołowa (szczypta, opcjonalnie)

Panierka

  • 1 szt. jajko (roztrzepane)
  • 5 plastrów chleb tostowy albo bułka paryska (bez skórki, pokrojone w kostkę o boku kilku milimetrów)
    Za granicą: USA: white sandwich bread; Wielka Brytania: white sliced bread; Niemcy: Toastbrot; albo gotowe panko

Do smażenia

  • 3 łyżki (45 ml) masło klarowane (albo 2 łyżki masła i 1 łyżka oleju)
    Za granicą: USA i Wielka Brytania: ghee albo clarified butter; Niemcy: Butterschmalz

Przygotowanie krok po kroku

  1. Kajzerkę pokrój na kilka kawałków, zalej mlekiem i odstaw na około 15 minut, aż całkiem zmięknie.

  2. Przygotuj panierkę: chleb tostowy bez skórek pokrój w kostkę o boku kilku milimetrów (około 1/4 cala). Rozsyp na blasze i susz 10 minut w piekarniku nagrzanym do 150°C (300°F) albo kilka minut na suchej patelni na niezbyt dużym ogniu, mieszając. Kostki mają być suche i chrupiące, ledwo zrumienione. Ostudź.

    Krok 2
  3. Pierś z kurczaka oczyść z błon i ścięgien i bardzo drobno posiekaj nożem albo zmiel w malakserze lub maszynce. Im drobniej, tym bardziej jednolita i delikatna będzie masa. Trzymaj mięso w chłodzie.

  4. Bułkę lekko odciśnij z mleka i rozdrobnij widelcem. Dodaj do mięsa razem z solą, białym pieprzem i ewentualnie gałką muszkatołową. Zimne masło zetrzyj na tarce o drobnych oczkach prosto do miski, dolej śmietankę i szybko wymieszaj ręką, tylko do połączenia, żeby masło nie zdążyło się roztopić. Masa będzie luźniejsza niż na zwykłe mielone.

  5. Przykryj miskę i wstaw masę do lodówki na około 30 minut. Schłodzona łatwiej się formuje.

  6. Mokrymi dłońmi podziel masę na 8 części i uformuj z nich podłużne, owalne kotlety grubości około 2 cm (3/4 cala).

  7. Każdy kotlet zanurz w roztrzepanym jajku, a potem obtocz w kostkach pieczywa, lekko dociskając, żeby się przykleiły. Odkładaj na talerz. Nagrzej piekarnik do 180°C (350°F).

  8. Na dużej patelni rozgrzej masło klarowane na średnim ogniu. Smaż kotlety partiami, po 1–2 minuty z każdej strony, tylko aż panierka będzie złota. Nie zwiększaj ognia, bo kostki pieczywa szybko się przypalają.

    Krok 8
  9. Przełóż kotlety do naczynia żaroodpornego i piecz bez przykrycia około 15 minut, aż w środku najgrubszego kotleta będzie co najmniej 74°C (165°F).

  10. Podawaj od razu, z sosem pieczarkowym i ziemniakami puree albo z młodymi ziemniakami, marchewką z groszkiem albo mizerią.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.