Przejdź do treści

Domowa kapusta kiszona

Kapusta kiszona z białej kapusty, marchwi, soli i kminku, ubijana w kamionce albo w słojach tak, żeby przez cały czas była pod własnym sokiem. Z tym, ile soli dać na 5 kg kapusty, jak wypuszczać gazy, co robić z nalotem i jakie naczynia kupić za granicą.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Kapusta kiszona z marchewką w szklanej misce na kraciastej serwecie

Historia przepisu

Kapusta kiszona i kapusta kwaszona to dwie nazwy tego samego: poszatkowanej kapusty zakwaszonej przez bakterie mlekowe z samą solą. Kapusta zakwaszona octem jest marynowana, a nie kiszona. Na ministerialnej Liście Produktów Tradycyjnych są między innymi „Kapusta kiszona z Bobrowy” z Opolszczyzny, wpisana w 2007 roku, i dolnośląska „Kapusta kwaszona ślężańska”, wpisana w 2008 roku. W opisie tej drugiej przypomniano, że przydomowe ogródki nazywano na wsi „kapustnikami”, a w pracy Z. Szromek-Rysowej „Pożywienie ludności wiejskiej na Śląsku” z 1978 roku czytamy, że kiszona kapusta była jedną z podstawowych potraw chłopskich i nazywano ją „dębową przyciesią”.

Kiszenie było kiedyś wspólną robotą. Według opisu kapusty z Bobrowy kapustę trzeba było ukisić do końca października, bo po Wszystkich Świętych mogła się zepsuć. Mężczyźni i kobiety zbierali się w jednym domu, siekali główki dużym tasakiem na deskach, opowiadali i śpiewali. Kapustę w beczce ubijano drewnianym tłuczkiem albo deptano: zwykle robił to mężczyzna, kobieta musiała mieć na sobie strój wiejski i chustkę, a często deptały dzieci, po wymoczeniu nóg w wodzie.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa w wydaniu z 1885 roku radziła brać tylko białe główki, bo z zielonych kapusta wychodzi szarawa, a kisić w wyparzonej beczce dębowej, najlepiej po winie. Każdą warstwę solono garścią soli i mocno upychano rękami, a gdy kapusta zaczynała fermentować, przekłuwano ją długim drewnianym kijem, „aby gorycz wychodziła”. Po ośmiu do dziesięciu dniach beczkę wynoszono do piwnicy. Według opisu kapusty z Bobrowy receptura od tamtej pory zmieniła się niewiele.

Składniki

Warzywa i sól (naczynie kamionkowe ok. 10 l albo kilka dużych słoi)

  • 5 kg kapusta biała (waga po obraniu i wycięciu głąbów, ciężkie, zwarte, białe główki)
    Za granicą: USA i Kanada: green cabbage; Wielka Brytania: white cabbage; Niemcy: Weißkohl
  • 500 g marchew (starta na tarce o grubych oczkach)
  • 110 g sól niejodowana (2% wagi kapusty z marchwią, czyli 20 g na każdy kilogram)
    Za granicą: USA: canning and pickling salt; gdzie indziej sól bez jodu i bez środków przeciwzbrylających
  • 5 łyżeczek (ok. 15 g) kminek (można pominąć)
    Za granicą: caraway seeds; Niemcy: Kümmel

Dodatki do wyboru

  • 2 szt. jabłka (całe, niewoskowane, włożone w środek kapusty)
  • 5 garści żurawina (świeża albo mrożona)
    Za granicą: cranberries
  • 2 szt. liść laurowy
  • 6 szt. ziele angielskie
    Za granicą: allspice

Do przykrycia i na zalewę

  • całe liście kapusty (2–3 czyste, ze zdjętych wierzchnich)
  • 1 l przegotowana woda (tylko gdy zabraknie soku, z 20 g soli, ostudzona)

Przygotowanie krok po kroku

  1. Przygotuj naczynie: kamionkę albo duże słoje o łącznej pojemności około 10 l. Umyj je gorącą wodą z płynem, wyparz wrzątkiem razem z talerzem, obciążnikiem i drewnianym ubijakiem. Kapusta ma zająć najwyżej około 90% kamionki i 80% słoja, bo w czasie kiszenia rośnie.

  2. Z główek zdejmij 4 wierzchnie liście i wyrzuć je, a następne 2–3 ładne liście odłóż do przykrycia. Główki umyj, pokrój na ćwiartki, wytnij głąby i poszatkuj kapustę jak najcieniej, na paski grubości około 1,5 mm (1/16 cala). Zważ ją po poszatkowaniu.

  3. Marchew obierz i zetrzyj na grubych oczkach. Zważ kapustę z marchwią i odmierz sól: 20 g na każdy kilogram. Podziel sól, kapustę i marchew na 4–5 równych porcji, żeby każda warstwa była posolona tak samo.

  4. W dużej misce wymieszaj porcję kapusty z marchwią, solą i kminkiem, a jeśli chcesz, także z żurawiną, liściem laurowym i zielem angielskim. Odstaw na 30–60 minut, żeby kapusta zmiękła i zaczęła puszczać sok.

    Krok 4
  5. Ugniataj kapustę dłońmi albo pięściami przez kilka minut, aż zrobi się wilgotna i na dnie miski zbierze się sok. Nie przesadzaj, bo za długo ubijana kapusta nie będzie chrupiąca.

    Krok 5
  6. Przełóż porcję do kamionki i ubijaj drewnianym tłuczkiem, aż nad kapustą pokaże się sok i znikną puste miejsca. Dopiero wtedy dodaj następną porcję i ubijaj tak samo. Przy większej ilości włóż w środek kapusty całe jabłka.

    Krok 6
  7. Na koniec dociśnij kapustę tak, żeby sok przykrył ją na 2,5–5 cm (1–2 cale). Jeśli soku jest za mało, dolej ostudzonej solanki z 1 l przegotowanej wody i 20 g soli. Przykryj kapustę całymi liśćmi, połóż talerz trochę mniejszy od otworu i obciąż go zakręconym słojem z wodą albo szczelnym workiem spożywczym z solanką. Naczynie nakryj czystą ściereczką. Słoiki zakręć tylko lekko.

    Krok 7
  8. Postaw kapustę w temperaturze pokojowej, najlepiej około 20–22°C (68–72°F). Po 2–3 dniach, gdy zacznie się burzyć, przekłuj ją czystym drewnianym kijem do samego dna w kilku miejscach, żeby wyszły gazy, i znów dociśnij pod sok. W słoikach odkręć wybrzuszone zakrętki, dociśnij kapustę i zakręć ponownie.

    Krok 8
  9. Zaglądaj do kapusty 2–3 razy w tygodniu. Jeśli na solance zbierze się biały nalot, zbierz go czystą łyżką i sprawdź, czy kapusta nadal jest pod sokiem. Jeśli widać pleśń na kapuście, kapusta jest śliska albo brzydko pachnie, nie próbuj jej.

    Krok 9
  10. Po 7–14 dniach spróbuj kapusty czystym widelcem. Gdy jest dość kwaśna, przełóż ją do wyparzonych słoików, mocno ubij, zalej sokiem tak, żeby ją przykrył, i wstaw do lodówki. Dłużej kiszona w 21–23°C (70–75°F), według USDA dojrzewa w pełni po 3–4 tygodniach.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.