Historia przepisu
Kapusta kiszona i kapusta kwaszona to dwie nazwy tego samego: poszatkowanej kapusty zakwaszonej przez bakterie mlekowe z samą solą. Kapusta zakwaszona octem jest marynowana, a nie kiszona. Na ministerialnej Liście Produktów Tradycyjnych są między innymi „Kapusta kiszona z Bobrowy” z Opolszczyzny, wpisana w 2007 roku, i dolnośląska „Kapusta kwaszona ślężańska”, wpisana w 2008 roku. W opisie tej drugiej przypomniano, że przydomowe ogródki nazywano na wsi „kapustnikami”, a w pracy Z. Szromek-Rysowej „Pożywienie ludności wiejskiej na Śląsku” z 1978 roku czytamy, że kiszona kapusta była jedną z podstawowych potraw chłopskich i nazywano ją „dębową przyciesią”.
Kiszenie było kiedyś wspólną robotą. Według opisu kapusty z Bobrowy kapustę trzeba było ukisić do końca października, bo po Wszystkich Świętych mogła się zepsuć. Mężczyźni i kobiety zbierali się w jednym domu, siekali główki dużym tasakiem na deskach, opowiadali i śpiewali. Kapustę w beczce ubijano drewnianym tłuczkiem albo deptano: zwykle robił to mężczyzna, kobieta musiała mieć na sobie strój wiejski i chustkę, a często deptały dzieci, po wymoczeniu nóg w wodzie.
Lucyna Ćwierczakiewiczowa w wydaniu z 1885 roku radziła brać tylko białe główki, bo z zielonych kapusta wychodzi szarawa, a kisić w wyparzonej beczce dębowej, najlepiej po winie. Każdą warstwę solono garścią soli i mocno upychano rękami, a gdy kapusta zaczynała fermentować, przekłuwano ją długim drewnianym kijem, „aby gorycz wychodziła”. Po ośmiu do dziesięciu dniach beczkę wynoszono do piwnicy. Według opisu kapusty z Bobrowy receptura od tamtej pory zmieniła się niewiele.
Składniki
Warzywa i sól (naczynie kamionkowe ok. 10 l albo kilka dużych słoi)
-
5 kg kapusta biała (waga po obraniu i wycięciu głąbów, ciężkie, zwarte, białe główki)
Za granicą: USA i Kanada: green cabbage; Wielka Brytania: white cabbage; Niemcy: Weißkohl - 500 g marchew (starta na tarce o grubych oczkach)
-
110 g sól niejodowana (2% wagi kapusty z marchwią, czyli 20 g na każdy kilogram)
Za granicą: USA: canning and pickling salt; gdzie indziej sól bez jodu i bez środków przeciwzbrylających -
5 łyżeczek (ok. 15 g) kminek (można pominąć)
Za granicą: caraway seeds; Niemcy: Kümmel
Dodatki do wyboru
- 2 szt. jabłka (całe, niewoskowane, włożone w środek kapusty)
-
5 garści żurawina (świeża albo mrożona)
Za granicą: cranberries - 2 szt. liść laurowy
-
6 szt. ziele angielskie
Za granicą: allspice
Do przykrycia i na zalewę
- całe liście kapusty (2–3 czyste, ze zdjętych wierzchnich)
- 1 l przegotowana woda (tylko gdy zabraknie soku, z 20 g soli, ostudzona)
Przygotowanie krok po kroku
-
Przygotuj naczynie: kamionkę albo duże słoje o łącznej pojemności około 10 l. Umyj je gorącą wodą z płynem, wyparz wrzątkiem razem z talerzem, obciążnikiem i drewnianym ubijakiem. Kapusta ma zająć najwyżej około 90% kamionki i 80% słoja, bo w czasie kiszenia rośnie.
-
Z główek zdejmij 4 wierzchnie liście i wyrzuć je, a następne 2–3 ładne liście odłóż do przykrycia. Główki umyj, pokrój na ćwiartki, wytnij głąby i poszatkuj kapustę jak najcieniej, na paski grubości około 1,5 mm (1/16 cala). Zważ ją po poszatkowaniu.
-
Marchew obierz i zetrzyj na grubych oczkach. Zważ kapustę z marchwią i odmierz sól: 20 g na każdy kilogram. Podziel sól, kapustę i marchew na 4–5 równych porcji, żeby każda warstwa była posolona tak samo.
-
W dużej misce wymieszaj porcję kapusty z marchwią, solą i kminkiem, a jeśli chcesz, także z żurawiną, liściem laurowym i zielem angielskim. Odstaw na 30–60 minut, żeby kapusta zmiękła i zaczęła puszczać sok.
-
Ugniataj kapustę dłońmi albo pięściami przez kilka minut, aż zrobi się wilgotna i na dnie miski zbierze się sok. Nie przesadzaj, bo za długo ubijana kapusta nie będzie chrupiąca.
-
Przełóż porcję do kamionki i ubijaj drewnianym tłuczkiem, aż nad kapustą pokaże się sok i znikną puste miejsca. Dopiero wtedy dodaj następną porcję i ubijaj tak samo. Przy większej ilości włóż w środek kapusty całe jabłka.
-
Na koniec dociśnij kapustę tak, żeby sok przykrył ją na 2,5–5 cm (1–2 cale). Jeśli soku jest za mało, dolej ostudzonej solanki z 1 l przegotowanej wody i 20 g soli. Przykryj kapustę całymi liśćmi, połóż talerz trochę mniejszy od otworu i obciąż go zakręconym słojem z wodą albo szczelnym workiem spożywczym z solanką. Naczynie nakryj czystą ściereczką. Słoiki zakręć tylko lekko.
-
Postaw kapustę w temperaturze pokojowej, najlepiej około 20–22°C (68–72°F). Po 2–3 dniach, gdy zacznie się burzyć, przekłuj ją czystym drewnianym kijem do samego dna w kilku miejscach, żeby wyszły gazy, i znów dociśnij pod sok. W słoikach odkręć wybrzuszone zakrętki, dociśnij kapustę i zakręć ponownie.
-
Zaglądaj do kapusty 2–3 razy w tygodniu. Jeśli na solance zbierze się biały nalot, zbierz go czystą łyżką i sprawdź, czy kapusta nadal jest pod sokiem. Jeśli widać pleśń na kapuście, kapusta jest śliska albo brzydko pachnie, nie próbuj jej.
-
Po 7–14 dniach spróbuj kapusty czystym widelcem. Gdy jest dość kwaśna, przełóż ją do wyparzonych słoików, mocno ubij, zalej sokiem tak, żeby ją przykrył, i wstaw do lodówki. Dłużej kiszona w 21–23°C (70–75°F), według USDA dojrzewa w pełni po 3–4 tygodniach.
Zdjęcia
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!