Przejdź do treści

Zupa nic

Słodka, chłodna zupa z mleka z wanilią, zagęszczona żółtkami, z białymi kluskami z ubitych białek pływającymi na wierzchu. Z tego przepisu dowiesz się, jak ugotować kluski z piany, jak zaprawić mleko żółtkami, żeby się nie zwarzyły, i czym zastąpić cukier waniliowy za granicą.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Zupa nic z kluskami z piany i cynamonem

Historia przepisu

Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” z 1871 roku podała przepis na „Zupę zwaną nic na mléku”: mleko „nie zbierane” z sześcioma żółtkami i szklanką cukru, podgrzewane tak, „żeby zgęstniało, ale się nie zagotowało, bo się żółtka zwarzą”, a potem wyniesione do piwnicy do ostygnięcia. Białka z cukrem i cynamonem suszyła w piecu jako małe bezy, a do zupy radziła ugotować osobno ryż z cukrem i cynamonem. Książka „Kuchnia polska” wydana w Inowrocławiu w 1912 roku gotuje już pianę z białek „jak kładzione kluski” na gotującym się mleku i dodaje do zupy rodzynki.

Skąd wzięła się nazwa, nie wiadomo na pewno. Jakub Kuroń przypuszcza, że od żartu, że „nic w zupie nie ma”, ale nie podaje źródła. Według dostępnych opracowań Wincentyna Zawadzka w „Kucharce litewskiej” z 1913 roku nazywała ją zupą „nic-po-niem”, a Maria Disslowa w 1938 roku pisała o piankach „nice”. Krąży też anegdota, spisana przez Hannę Muszyńską-Hoffmannową w książce „Panie na Wilanowie”, o hrabinie Aleksandrze Potockiej, która miała podać zupę nic na noworocznym obiedzie w 1890 roku. Część stron nazywa ją wynalazczynią potrawy, ale przepis był drukowany już w 1871 roku, więc traktujemy tę historię jak anegdotę.

Od 22 grudnia 2020 roku zupa „nic” jest na Liście Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa jako potrawa z województwa zachodniopomorskiego. Wniosek opisuje ją jako słodką mleczną zupę o zapachu wanilii, z „obłoczkami” z białkowej piany, gotowaną okazjonalnie na kościelne święta, na przykład na Boże Ciało. Przytacza przepis z „Kuriera Szczecińskiego” z 20 maja 1955 roku, jeszcze z ryżem, oraz zeszyt z przepisami repatriantki z Folwarku Terezjanowo w powiecie brasławskim: litr mleka, cztery jajka, cukier i cukier waniliowy. Francuskim krewnym zupy nic są œufs à la neige, czyli „jajka na śniegu”, z gotowanymi kawałkami piany, oraz île flottante, „pływająca wyspa”, z jedną większą bezą pieczoną w kąpieli wodnej.

Składniki

Zupa

  • 1 l mleko pełne (niezbierane, jak u Ćwierczakiewiczowej)
    Za granicą: USA, Kanada, Wielka Brytania: whole milk; Niemcy: Vollmilch
  • 4 szt. żółtka (z dużych jaj, białka zostaw na kluski)
    Za granicą: dla osób z grup ryzyka: pasteurized in-shell eggs
  • 50 g cukier
    Za granicą: granulated sugar; Niemcy: Zucker
  • 1 szt. laska wanilii (albo 2 łyżeczki cukru waniliowego)
    Za granicą: vanilla bean, vanilla pod; Niemcy: Vanilleschote albo Vanillezucker

Kluski z piany

  • 4 szt. białka (z tych samych jaj)
  • 25 g cukier
    Za granicą: granulated sugar albo caster sugar
  • szczypta sól

Do podania (niekoniecznie)

  • cynamon (do posypania)
    Za granicą: cinnamon; Niemcy: Zimt
  • maliny, borówki albo truskawki

Przygotowanie krok po kroku

  1. Rozbij jajka i oddziel białka od żółtek do dwóch czystych misek. W białkach nie może zostać nawet odrobina żółtka, bo piana się nie ubije. Miska na białka ma być sucha i odtłuszczona.

  2. Laskę wanilii przetnij wzdłuż i wyskrob nożem ziarenka. Mleko wlej do szerokiego, płaskiego garnka, dodaj ziarenka i laskę (albo cukier waniliowy) i podgrzej na średnim ogniu, aż zacznie parować i lekko mrugać. Zmniejsz ogień, mleko nie może kipieć.

  3. Białka ubij ze szczyptą soli na sztywną pianę. Pod koniec dodawaj po łyżce 25 g cukru i ubijaj dalej, aż piana będzie gęsta, błyszcząca i nie będzie spływać z odwróconej miski.

    Krok 3
  4. Nabieraj pianę dużą łyżką i kładź kluski na gorące, lekko mrugające mleko, w odstępach, bo rosną. Po chwili odwróć je na drugą stronę. Gotuj, aż będą ścięte i sprężyste, a potem wyjmuj łyżką cedzakową na talerz. Gotuj partiami, aż zużyjesz całą pianę.

    Krok 4
  5. Wyjmij z mleka laskę wanilii. Żółtka utrzyj w misce z 50 g cukru na jasną, gładką masę.

    Krok 5
  6. Wlej do żółtek kilka łyżek gorącego mleka i szybko wymieszaj. Potem cienkim strumieniem wlej żółtka do garnka z mlekiem, cały czas mieszając trzepaczką.

  7. Podgrzewaj zupę na małym ogniu, mieszając bez przerwy i zbierając ją z dna, aż wyraźnie zgęstnieje i będzie oblepiać łyżkę. Nie dopuść do zagotowania, bo żółtka się zwarzą. Jeśli masz termometr, zupa powinna dojść do 71°C (160°F).

    Krok 7
  8. Od razu zdejmij garnek z ognia i przecedź zupę przez gęste sito do wazy albo miski. Ostudź ją, przykryj i wstaw do lodówki na co najmniej godzinę. Kluski przykryj i też schłódź.

  9. Zimną zupę nalej do głębokich talerzy albo miseczek i ułóż na wierzchu po kilka klusek. Jeśli lubisz, posyp je cynamonem albo dodaj świeże owoce. Zupę możesz też podać ciepłą.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.