Historia przepisu
Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” z 1871 roku podała przepis na „Zupę zwaną nic na mléku”: mleko „nie zbierane” z sześcioma żółtkami i szklanką cukru, podgrzewane tak, „żeby zgęstniało, ale się nie zagotowało, bo się żółtka zwarzą”, a potem wyniesione do piwnicy do ostygnięcia. Białka z cukrem i cynamonem suszyła w piecu jako małe bezy, a do zupy radziła ugotować osobno ryż z cukrem i cynamonem. Książka „Kuchnia polska” wydana w Inowrocławiu w 1912 roku gotuje już pianę z białek „jak kładzione kluski” na gotującym się mleku i dodaje do zupy rodzynki.
Skąd wzięła się nazwa, nie wiadomo na pewno. Jakub Kuroń przypuszcza, że od żartu, że „nic w zupie nie ma”, ale nie podaje źródła. Według dostępnych opracowań Wincentyna Zawadzka w „Kucharce litewskiej” z 1913 roku nazywała ją zupą „nic-po-niem”, a Maria Disslowa w 1938 roku pisała o piankach „nice”. Krąży też anegdota, spisana przez Hannę Muszyńską-Hoffmannową w książce „Panie na Wilanowie”, o hrabinie Aleksandrze Potockiej, która miała podać zupę nic na noworocznym obiedzie w 1890 roku. Część stron nazywa ją wynalazczynią potrawy, ale przepis był drukowany już w 1871 roku, więc traktujemy tę historię jak anegdotę.
Od 22 grudnia 2020 roku zupa „nic” jest na Liście Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa jako potrawa z województwa zachodniopomorskiego. Wniosek opisuje ją jako słodką mleczną zupę o zapachu wanilii, z „obłoczkami” z białkowej piany, gotowaną okazjonalnie na kościelne święta, na przykład na Boże Ciało. Przytacza przepis z „Kuriera Szczecińskiego” z 20 maja 1955 roku, jeszcze z ryżem, oraz zeszyt z przepisami repatriantki z Folwarku Terezjanowo w powiecie brasławskim: litr mleka, cztery jajka, cukier i cukier waniliowy. Francuskim krewnym zupy nic są œufs à la neige, czyli „jajka na śniegu”, z gotowanymi kawałkami piany, oraz île flottante, „pływająca wyspa”, z jedną większą bezą pieczoną w kąpieli wodnej.
Składniki
Zupa
-
1 l mleko pełne (niezbierane, jak u Ćwierczakiewiczowej)
Za granicą: USA, Kanada, Wielka Brytania: whole milk; Niemcy: Vollmilch -
4 szt. żółtka (z dużych jaj, białka zostaw na kluski)
Za granicą: dla osób z grup ryzyka: pasteurized in-shell eggs -
50 g cukier
Za granicą: granulated sugar; Niemcy: Zucker -
1 szt. laska wanilii (albo 2 łyżeczki cukru waniliowego)
Za granicą: vanilla bean, vanilla pod; Niemcy: Vanilleschote albo Vanillezucker
Kluski z piany
- 4 szt. białka (z tych samych jaj)
-
25 g cukier
Za granicą: granulated sugar albo caster sugar - szczypta sól
Do podania (niekoniecznie)
-
cynamon (do posypania)
Za granicą: cinnamon; Niemcy: Zimt - maliny, borówki albo truskawki
Przygotowanie krok po kroku
-
Rozbij jajka i oddziel białka od żółtek do dwóch czystych misek. W białkach nie może zostać nawet odrobina żółtka, bo piana się nie ubije. Miska na białka ma być sucha i odtłuszczona.
-
Laskę wanilii przetnij wzdłuż i wyskrob nożem ziarenka. Mleko wlej do szerokiego, płaskiego garnka, dodaj ziarenka i laskę (albo cukier waniliowy) i podgrzej na średnim ogniu, aż zacznie parować i lekko mrugać. Zmniejsz ogień, mleko nie może kipieć.
-
Białka ubij ze szczyptą soli na sztywną pianę. Pod koniec dodawaj po łyżce 25 g cukru i ubijaj dalej, aż piana będzie gęsta, błyszcząca i nie będzie spływać z odwróconej miski.
-
Nabieraj pianę dużą łyżką i kładź kluski na gorące, lekko mrugające mleko, w odstępach, bo rosną. Po chwili odwróć je na drugą stronę. Gotuj, aż będą ścięte i sprężyste, a potem wyjmuj łyżką cedzakową na talerz. Gotuj partiami, aż zużyjesz całą pianę.
-
Wyjmij z mleka laskę wanilii. Żółtka utrzyj w misce z 50 g cukru na jasną, gładką masę.
-
Wlej do żółtek kilka łyżek gorącego mleka i szybko wymieszaj. Potem cienkim strumieniem wlej żółtka do garnka z mlekiem, cały czas mieszając trzepaczką.
-
Podgrzewaj zupę na małym ogniu, mieszając bez przerwy i zbierając ją z dna, aż wyraźnie zgęstnieje i będzie oblepiać łyżkę. Nie dopuść do zagotowania, bo żółtka się zwarzą. Jeśli masz termometr, zupa powinna dojść do 71°C (160°F).
-
Od razu zdejmij garnek z ognia i przecedź zupę przez gęste sito do wazy albo miski. Ostudź ją, przykryj i wstaw do lodówki na co najmniej godzinę. Kluski przykryj i też schłódź.
-
Zimną zupę nalej do głębokich talerzy albo miseczek i ułóż na wierzchu po kilka klusek. Jeśli lubisz, posyp je cynamonem albo dodaj świeże owoce. Zupę możesz też podać ciepłą.
Zdjęcia
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!