Obszerne, praktyczne FAQ o ZUS aktualne na 2026 rok: konto na PUE oraz eZUS i profil zaufany, emerytury, renty i zasiłki, świadczenia po śmierci, składki przedsiębiorców oraz ważny dla Polonii dział o obsłudze spraw z zagranicy. Każda odpowiedź jest zwięzła i konkretna, z zastrzeżeniem, że część kwot jest co roku waloryzowana, więc najnowsze wartości warto potwierdzić na zus.pl.
Po śmierci osoby oszczędzającej w drugim filarze w OFE i na subkoncie ZUS mogą zostać pieniądze, które nie przepadają, ale nie są wypłacane automatycznie. Wyjaśniamy, jak dzielone są środki z OFE (połowa dla małżonka, reszta dla uposażonych lub spadkobierców), czym jest suwak bezpieczeństwa, oraz na czym polega odrębna wypłata gwarantowana, gdy emeryt zmarł w ciągu 3 lat od pierwszej emerytury. Pokazujemy krok po kroku, jakie wnioski złożyć do OFE i do ZUS oraz jak to się ma do podatków.
Po śmierci emeryta lub rencisty świadczenie nie przepada, ale też nie jest dziedziczone jak zwykły majątek. Porządkujemy cały obraz: co z ostatnią, niewypłaconą emeryturą (niezrealizowane świadczenie), kiedy powstaje obowiązek zwrotu nadpłaty, czym różni się renta rodzinna, środki z subkonta i OFE, wypłata gwarantowana oraz zasiłek pogrzebowy. To poradnik rozdzielnik, który kieruje do szczegółowych poradników dla każdego świadczenia.
Praktyczny przewodnik krok po kroku przez pierwsze godziny, dni i tygodnie po śmierci bliskiej osoby: od stwierdzenia zgonu i karty zgonu, przez rejestrację w USC i akt zgonu, pogrzeb i zasiłek pogrzebowy (od 2026 roku 7000 zł), aż po zgłoszenia do ZUS, banku i sprawy spadkowe. Z terminami obowiązującymi w 2026 roku, tabelą kogo powiadomić, zbiorczym checklistem oraz osobną sekcją dla Polonii.
Przewodnik dla Polaków mieszkających za granicą, którzy po śmierci bliskiej osoby muszą załatwić formalności w Polsce. Wyjaśniamy, jak zdalnie uzyskać polski akt zgonu, kiedy potrzebna jest transkrypcja zagranicznego aktu, jak działa apostille i tłumaczenie przysięgłe, w czym pomaga konsulat oraz jak z zagranicy ustanowić pełnomocnika do spraw spadkowych, ZUS i bankowych. Z tabelą sprawa, gdzie i jak z zagranicy oraz terminami spadkowymi i podatkowymi.
Renta rodzinna z ZUS to świadczenie dla rodziny po zmarłym. Wyjaśniamy, komu przysługuje (dzieci, wdowa lub wdowiec, rodzice), do kiedy dostaje ją uczące się dziecko, ile wynosi (85, 90 lub 95 procent, jedna łączna renta dzielona po równo), jak wypełnić wniosek ERR, jak dorabiać bez utraty świadczenia oraz jak renta łączy się z 13. i 14. emeryturą. Z myślą o Polonii i z odwołaniem do przepisów.
Spadek to nie tylko majątek, ale i długi. Wyjaśniamy, kto dziedziczy z ustawy, dlaczego partner bez ślubu nie dostanie nic, jak w 6 miesięcy przyjąć albo odrzucić spadek (i dlaczego pomyśleć o dzieciach), jak potwierdzić prawa do spadku u notariusza lub w sądzie, czym jest zachowek i dział spadku, jak rozliczyć podatek (SD-Z2) oraz jak zabezpieczyć się za życia. Z odwołaniem do przepisów i z myślą o Polonii.
Testament pozwala samodzielnie zdecydować o losie majątku i zabezpieczyć bliskich. Wyjaśniamy rodzaje testamentów (własnoręczny, notarialny, allograficzny), trzy warunki ważności testamentu własnoręcznego, różnicę między zapisem zwykłym a windykacyjnym, wydziedziczenie i zachowek, gdzie przechowywać testament oraz o czym pomyśleć przy jego sporządzaniu. Z listą najczęstszych błędów i wskazówkami dla Polonii.
Po śmierci bliskiej osoby konto bywa zablokowane, pełnomocnictwo przestaje działać, a część świadczeń z ZUS trzeba zwrócić - i wtedy zaczyna się panika. Wyjaśniamy, co dzieje się z kontem indywidualnym i wspólnym, czym jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci (i komu przysługuje), co trzeba oddać do ZUS, jak rodzina znajdzie wszystkie konta zmarłego oraz jak zabezpieczyć bliskich za życia. Wszystko z odwołaniem do przepisów.
Subkonto w ZUS to dziedziczona część kapitału emerytalnego - po śmierci ubezpieczonego te pieniądze nie przepadają, ale trzeba się po nie zgłosić. Wyjaśniamy, czym jest subkonto, komu przysługują środki (małżonek, osoby uposażone, spadkobiercy), dlaczego najpierw idzie się do OFE, jak złożyć wniosek USS, jakie dokumenty przygotować, ile potrąca podatek (19 procent) i dlaczego nie ma terminu.
Zasiłek pogrzebowy z ZUS od 1 stycznia 2026 r. wynosi 7000 zł (dla wcześniejszych zgonów 4000 zł). Członek rodziny dostaje pełny ryczałt, osoba spoza rodziny zwrot rzeczywistych kosztów do limitu. Wyjaśniamy komu przysługuje, jak wypełnić formularz Z-12, jakie dokumenty przygotować, gdzie i jak złożyć wniosek (także z zagranicy) oraz na co uważać. Termin to 12 miesięcy od śmierci.
Niezrealizowane świadczenie z ZUS to emerytura lub renta należna osobie zmarłej, której nie zdążono wypłacić. Uprawniona rodzina może je odebrać, składając formularz ENS w ciągu 12 miesięcy od śmierci. Kto jest uprawniony, jakie dokumenty przygotować, gdzie złożyć wniosek i jak się odwołać.