Przejdź do treści

Zupa mleczna z kluseczkami lanymi

Zupa mleczna z drobnymi kluseczkami lanymi z jajek i mąki, gotowa w kwadrans, na słodko albo na słono. Z tym, jak dobrać gęstość ciasta, żeby kluseczki wyszły puszyste, jak nie dopuścić, by mleko wykipiało, i jak zrobić wersję z makaronem, zacierkami, ryżem albo kaszą manną.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Talerz zupy mlecznej z drobnym makaronem nitki, widok z góry

Historia przepisu

Zupa mleczna to według dostępnych opracowań wytrawna albo słodka zupa na mleku z dodatkiem produktów skrobiowych: ryżu, kaszy, płatków, makaronu, klusek albo lanego ciasta. Przez dziesięciolecia była jednym z podstawowych dań tanich barów mlecznych i jada się ją głównie na śniadanie, a na ciepło podaje dzieciom, starszym i chorym. Polonist nazywa ją jednym ze sztandarowych dań przedszkolnych stołówek i barów mlecznych czasów PRL i podaje regionalną nazwę „mleczna polewka”. Małopolska Izba Rolnicza pisała w 2015 roku, że dla wielu osób to „koszmar dzieciństwa”, a dla innych „miłe wspomnienie dawnych czasów”.

Kiedy zupa mleczna pojawiła się na polskich stołach, nie wiadomo na pewno: źródła, które znaleźliśmy, tego nie podają. Polonist pisze, że zupy na mleku są w polskiej kuchni od stuleci, ale nie wskazuje dowodu. Pewne jest, że dawne książki kucharskie znają wiele jej wersji. Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” z 1871 roku opisuje zwyczajne zacierki: twarde ciasto z jajek i wody rwie się w drobne kawałki albo sieka tasakiem i wrzuca do wody lub mleka. Marta Norkowska w „Najnowszej kuchni” z 1903 roku umieszcza „lane kluski na mleku” wśród zup postnych: dwa jajka i dwie łyżki mąki rozrabia się z wodą na rzadkie ciasto i leje przez papierową trąbkę na gotujące się mleko.

„Kuchnia polska” wydana w Inowrocławiu w 1912 roku przecierała ciasto do wrzącego mleka przez durszlak i ostrzegała, że lanie „z wolnej ręki” wymaga zręczności, „by nie dopuścić tworzenia się zbyt wielkich klusek”. Elżbieta Kiewnarska w książce „Zupy i sosy” z 1929 roku radziła, żeby ciasto było „nieco gęstsze, niż na naleśniki”, a do wazy kładła łyżkę śmietankowego masła, bo „podnosi to znakomicie smak każdej mlecznej zupy”. Ten przepis trzyma się kluseczek lanych, tak jak Kiewnarska, AniaGotuje i Polonist. Wersje z makaronem, zacierkami, ryżem i kaszą manną opisujemy we wskazówkach.

Składniki

Zupa

  • 1 l mleko pełnotłuste (pasteryzowane, najlepiej nie UHT)
    Za granicą: USA: whole milk; Wielka Brytania: whole milk; Niemcy: Vollmilch 3,5%
  • 1 łyżka (ok. 14 g) masło (do wazy albo talerzy, plus trochę do posmarowania brzegu garnka)
    Za granicą: unsalted butter
  • 1 łyżka (ok. 13 g) cukier (w wersji na słodko; dodaj więcej albo mniej, do smaku)
  • cynamon (niekoniecznie, do posypania wersji słodkiej)

Kluseczki lane

  • 2 szt. jajka (średnie)
  • 50 g mąka pszenna (typ 450 albo 500, około 5 płaskich łyżek)
    Za granicą: USA: all-purpose flour; Wielka Brytania: plain flour; Niemcy: Weizenmehl Type 405
  • 1 szczypta sól

Przygotowanie krok po kroku

  1. Przygotuj garnek. Najlepiej nadaje się rondel ze stali nierdzewnej. Wypłucz go zimną wodą, żeby mleko się nie przypaliło, i posmaruj wewnętrzny brzeg odrobiną masła, żeby nie wykipiało. Wlej mleko, a jeśli robisz wersję na słodko, od razu dodaj cukier.

  2. Zrób ciasto na kluseczki. Do miski wsyp mąkę, wbij jajka i dodaj szczyptę soli. Mieszaj widelcem, trzepaczką albo blenderem tak długo, aż ciasto będzie zupełnie gładkie, bez grudek. Blenderem trwa to kilkanaście sekund.

    Krok 2
  3. Sprawdź gęstość. Ciasto ma być trochę gęstsze niż na naleśniki i spływać z łyżki ciągłą strużką. Jeśli jest za gęste, dolej łyżkę mleka albo wody. Jeśli za rzadkie, dosyp łyżkę mąki i znów wymieszaj do gładkości.

    Krok 3
  4. Zagotuj mleko na średnim ogniu i nie odchodź od garnka, bo mleko kipi bardzo szybko. Gdy zacznie wrzeć, zmniejsz ogień tak, żeby gotowało się spokojnie, nie za mocno.

  5. Wlewaj ciasto do gotującego się mleka powoli, cienką strużką: z łyżki, z dzbanka z dzióbkiem albo przez lejek. Przesuwaj strużkę nad całą powierzchnią garnka. Im cieńszy strumień, tym drobniejsze kluseczki.

  6. Nie mieszaj od razu. Odczekaj chwilę, aż kluseczki się zetną, urosną i zrobią się puszyste. Dopiero wtedy delikatnie zamieszaj i gotuj jeszcze około minuty, najwyżej półtorej. Wystarczy, że zupa zagotuje się raz.

  7. Do wazy albo talerzy włóż masło i nalej gorącą zupę. Wersję słodką możesz posypać cynamonem wymieszanym z odrobiną cukru, a wersję na słono tylko lekko posolić. Podawaj od razu, póki kluseczki są puszyste.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.