Historia przepisu
Zupa mleczna to według dostępnych opracowań wytrawna albo słodka zupa na mleku z dodatkiem produktów skrobiowych: ryżu, kaszy, płatków, makaronu, klusek albo lanego ciasta. Przez dziesięciolecia była jednym z podstawowych dań tanich barów mlecznych i jada się ją głównie na śniadanie, a na ciepło podaje dzieciom, starszym i chorym. Polonist nazywa ją jednym ze sztandarowych dań przedszkolnych stołówek i barów mlecznych czasów PRL i podaje regionalną nazwę „mleczna polewka”. Małopolska Izba Rolnicza pisała w 2015 roku, że dla wielu osób to „koszmar dzieciństwa”, a dla innych „miłe wspomnienie dawnych czasów”.
Kiedy zupa mleczna pojawiła się na polskich stołach, nie wiadomo na pewno: źródła, które znaleźliśmy, tego nie podają. Polonist pisze, że zupy na mleku są w polskiej kuchni od stuleci, ale nie wskazuje dowodu. Pewne jest, że dawne książki kucharskie znają wiele jej wersji. Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” z 1871 roku opisuje zwyczajne zacierki: twarde ciasto z jajek i wody rwie się w drobne kawałki albo sieka tasakiem i wrzuca do wody lub mleka. Marta Norkowska w „Najnowszej kuchni” z 1903 roku umieszcza „lane kluski na mleku” wśród zup postnych: dwa jajka i dwie łyżki mąki rozrabia się z wodą na rzadkie ciasto i leje przez papierową trąbkę na gotujące się mleko.
„Kuchnia polska” wydana w Inowrocławiu w 1912 roku przecierała ciasto do wrzącego mleka przez durszlak i ostrzegała, że lanie „z wolnej ręki” wymaga zręczności, „by nie dopuścić tworzenia się zbyt wielkich klusek”. Elżbieta Kiewnarska w książce „Zupy i sosy” z 1929 roku radziła, żeby ciasto było „nieco gęstsze, niż na naleśniki”, a do wazy kładła łyżkę śmietankowego masła, bo „podnosi to znakomicie smak każdej mlecznej zupy”. Ten przepis trzyma się kluseczek lanych, tak jak Kiewnarska, AniaGotuje i Polonist. Wersje z makaronem, zacierkami, ryżem i kaszą manną opisujemy we wskazówkach.
Składniki
Zupa
-
1 l mleko pełnotłuste (pasteryzowane, najlepiej nie UHT)
Za granicą: USA: whole milk; Wielka Brytania: whole milk; Niemcy: Vollmilch 3,5% -
1 łyżka (ok. 14 g) masło (do wazy albo talerzy, plus trochę do posmarowania brzegu garnka)
Za granicą: unsalted butter - 1 łyżka (ok. 13 g) cukier (w wersji na słodko; dodaj więcej albo mniej, do smaku)
- cynamon (niekoniecznie, do posypania wersji słodkiej)
Kluseczki lane
- 2 szt. jajka (średnie)
-
50 g mąka pszenna (typ 450 albo 500, około 5 płaskich łyżek)
Za granicą: USA: all-purpose flour; Wielka Brytania: plain flour; Niemcy: Weizenmehl Type 405 - 1 szczypta sól
Przygotowanie krok po kroku
-
Przygotuj garnek. Najlepiej nadaje się rondel ze stali nierdzewnej. Wypłucz go zimną wodą, żeby mleko się nie przypaliło, i posmaruj wewnętrzny brzeg odrobiną masła, żeby nie wykipiało. Wlej mleko, a jeśli robisz wersję na słodko, od razu dodaj cukier.
-
Zrób ciasto na kluseczki. Do miski wsyp mąkę, wbij jajka i dodaj szczyptę soli. Mieszaj widelcem, trzepaczką albo blenderem tak długo, aż ciasto będzie zupełnie gładkie, bez grudek. Blenderem trwa to kilkanaście sekund.
-
Sprawdź gęstość. Ciasto ma być trochę gęstsze niż na naleśniki i spływać z łyżki ciągłą strużką. Jeśli jest za gęste, dolej łyżkę mleka albo wody. Jeśli za rzadkie, dosyp łyżkę mąki i znów wymieszaj do gładkości.
-
Zagotuj mleko na średnim ogniu i nie odchodź od garnka, bo mleko kipi bardzo szybko. Gdy zacznie wrzeć, zmniejsz ogień tak, żeby gotowało się spokojnie, nie za mocno.
-
Wlewaj ciasto do gotującego się mleka powoli, cienką strużką: z łyżki, z dzbanka z dzióbkiem albo przez lejek. Przesuwaj strużkę nad całą powierzchnią garnka. Im cieńszy strumień, tym drobniejsze kluseczki.
-
Nie mieszaj od razu. Odczekaj chwilę, aż kluseczki się zetną, urosną i zrobią się puszyste. Dopiero wtedy delikatnie zamieszaj i gotuj jeszcze około minuty, najwyżej półtorej. Wystarczy, że zupa zagotuje się raz.
-
Do wazy albo talerzy włóż masło i nalej gorącą zupę. Wersję słodką możesz posypać cynamonem wymieszanym z odrobiną cukru, a wersję na słono tylko lekko posolić. Podawaj od razu, póki kluseczki są puszyste.
Zdjęcia
Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!