Przejdź do treści

Kapuśniak

Gęsta zupa z kiszonej kapusty na wieprzowych żeberkach, z ziemniakami, wędzonym boczkiem, kminkiem i majerankiem. Z tym, kiedy płukać kapustę, jak nie przesolić zupy i jaką kiszoną kapustę kupić za granicą.

Ugotowałeś/aś? Pokaż swoje danie →

Kapuśniak

Historia przepisu

Zygmunt Gloger w „Encyklopedji staropolskiej” (1900–1903) pisał, że „do zup polskich najulubieńszych, obok: barszczu, krupniku, rosołu, czerniny i grochówki, należał kapuśniak”. Podaje też starszą nazwę: kapustniak. Kapuśniak „musiał być zawiesisty, t. j. z dużą ilością kapusty, ze świninką, słoninką lub kiełbasą”. Jadano go zwykle z grochem, który mieszano z zupą, i od tego Gloger wywodzi powiedzenie „jak groch z kapustą”.

Dziewiętnastowieczne książki kucharskie gotują kapuśniak na mięsie. Lucyna Ćwierczakiewiczowa w „365 obiadach za 5 złotych” (wydanie z 1871 roku) pisała: „Najsmaczniejszy jest kapuśniak na mięsie wołowém w połowie z wieprzowém”. Można go też gotować na wędzonce, którą „należy kilkakrotnie oparzyć, opłukać”, a na dni postne podawała wersję z grzybami. „Kuchnia polska” z 1912 roku dodaje wołowinę, wędzonkę i kiełbasę, a słoninę z cebulą zaprasza mąką, „aby zupa była zawiesista”. Elżbieta Kiewnarska w 1929 roku radziła: „Im dłużej kapuśniak się gotuje, tem jest smaczniejszy. Właściwie najlepiej go robić w wilję dnia, w którym ma być podany”.

Każdy region ma swoją wersję. Na Podhalu gotuje się kwaśnicę, na Pomorzu szarpak z kiszonej kapusty i parzybrodę ze świeżej. Nazwa parzybrody wzięła się stąd, „że gorące liście kapusty przylepiały się do brody i ją parzyły”. Oba pomorskie kapuśniaki są na Liście Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa (szarpak od 2011, parzybroda od 2014 roku), a w 2025 roku dopisano kapuśniak z burakiem cukrowym i ziemniakami z Leonina. Ogólnego wpisu „kapuśniak” na liście nie ma. Pokrewne zupy gotuje się na Słowacji (kapustnica) i na Ukrainie (kapusniak). To zupa na co dzień, w dni postne gotowana bez mięsa.

Składniki

Wywar

  • 500 g żeberka wieprzowe (wędzone albo 300 g surowych i 200 g wędzonych)
    Za granicą: Niemcy: Kasseler; USA i Wielka Brytania: smoked pork spare ribs albo świeże pork spare ribs
  • 1,8 l zimna woda
  • 1 szt. marchewka (około 120 g)
  • 1 szt. pietruszka (korzeń) (około 80 g)
    Za granicą: parsley root; Niemcy: Petersilienwurzel; zamiennik: pasternak (parsnip)
  • 50 g seler (kawałek)
    Za granicą: USA: celery root; Wielka Brytania: celeriac
  • 1 szt. cebula (około 100 g)
  • 1 szt. liść laurowy
  • 3 szt. ziele angielskie (ziarna)

Zupa

  • 400 g kapusta kiszona (spróbuj przed dodaniem; bardzo kwaśną albo słoną opłucz)
    Za granicą: Wielka Brytania: Krakus Sauerkraut (Morrisons); USA: Silver Floss Barrel Cured Sauerkraut; skład: cabbage, water, salt, bez octu
  • 500 g ziemniaki (obrane, pokrojone w kostkę)
  • 1 łyżeczka (5 ml) kminek (całe ziarna)
    Za granicą: caraway seeds; Niemcy: Kümmel; nie cumin
  • 1 łyżka (15 ml) majeranek suszony
    Za granicą: marjoram; Niemcy: Majoran
  • sól (dopiero na końcu, do smaku)
  • pieprz czarny (świeżo mielony)

Boczek i zasmażka

  • 100 g boczek wędzony (pokrojony w kostkę)
    Za granicą: USA: slab bacon; Wielka Brytania: smoked streaky bacon; Niemcy: Bauchspeck geräuchert
  • 1 szt. cebula (mała, drobno posiekana, nieobowiązkowo)
  • 1 łyżka mąka pszenna (około 10 g; zasmażka jest nieobowiązkowa)
    Za granicą: USA i Kanada: all-purpose flour; Wielka Brytania: plain flour
  • 1 łyżka (15 ml) smalec, masło klarowane albo olej

Do podania

  • natka pietruszki (posiekana)

Przygotowanie krok po kroku

  1. Żeberka pokrój na 2–3 kawałki. Wędzone mięso najpierw opłucz i sparz wrzątkiem, tak jak radziły dawne książki kucharskie. Zalej żeberka 1,8 l zimnej wody, zagotuj, zbierz szumowiny, przykryj i gotuj na małym ogniu 40 minut. Wywar ma tylko lekko mrugać.

  2. Dodaj obraną marchewkę, pietruszkę, seler i cebulę w całości, liść laurowy i ziele angielskie. Gotuj jeszcze około 30 minut, aż mięso będzie miękkie i zacznie odchodzić od kości.

  3. Wyjmij żeberka, obierz mięso z kości i pokrój je w kostkę. Odłóż je na bok, wróci do zupy na końcu.

  4. Ziemniaki pokrojone w kostkę wrzuć do wywaru i gotuj 10 minut.

  5. Spróbuj kapusty. Jeśli jest bardzo kwaśna albo słona, opłucz ją, a potem odciśnij i posiekaj. Dodaj ją do garnka razem z kminkiem i majerankiem i gotuj około 20 minut. Wyjmij z zupy całe warzywa, marchewkę zetrzyj na tarce i włóż z powrotem.

  6. Boczek włóż na zimną patelnię i wytapiaj na średnim ogniu około 10 minut, aż się zrumieni. Jeśli dodajesz cebulę, wrzuć ją do boczku pod koniec i zeszklij na wytopionym tłuszczu.

  7. Zasmażka (nieobowiązkowo): do tłuszczu na patelni wsyp mąkę, dodaj łyżkę smalcu albo oleju i mieszaj, aż mąka lekko się zezłoci. Rozprowadzaj ją stopniowo chochlą gorącego wywaru, mieszając trzepaczką do gładkości. Przełóż całą zawartość patelni do garnka i gotuj 10 minut.

  8. Włóż do zupy pokrojone mięso, dopraw pieprzem, wymieszaj i spróbuj. Dopiero teraz posól, bo wędzonka, boczek i kapusta dały już sporo soli.

  9. Podawaj gorący, posypany natką. Jeśli masz czas, ugotuj kapuśniak dzień wcześniej i tylko go odgrzej, wtedy smakuje najlepiej.

Wersje czytelników

Gotujesz to danie po swojemu? Podziel się swoją wersją.

Mam swoją wersję

Ugotowałem/am

Zrobiłeś/aś to danie? Napisz, jak wyszło i co zmieniłeś/aś. Możesz dodać zdjęcie i ocenę.

Zaloguj się, aby dodać wpis

Czy ten przepis był pomocny?

Komentarze (0)

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Zaloguj się aby uniknąć weryfikacji emaila przy każdym komentarzu, lub komentuj jako gość:

Komentarz może być moderowany przed publikacją.